برترین کاربران هفتگی این مقاله

از ۱۳۹۷/۰۳/۲۶ تا ۱۳۹۷/۰۴/۰۱

هیچ کاربری در این بازه زمانی وجود ندارد

آمار مقاله
  • بازدید کل ۴۰,۸۳۶
  • بازدید این ماه ۲۲۵
  • بازدید امروز ۱
آمار آزمون مقاله
  • کل شرکت کنندگان ۵۰۹
  • قبول شدگان ۳۷۱
  • شرکت کنندگان یکتا ۲۱۱
  • میانگین درصد شرکت کنندگان ۶۷
واژه نامه فناوری نانو

نانو

nano

پيشوندي به معناي يک بيليونم يا (000،000،000،1/1). در متون فناوري‌نانو، معمولا براي مشخص کردن يک واحد اندازه‌گيري برابر با 10 به توان منفي 9 متر استفاده مي‌شود.

سطح مقاله

پیشرفته 1

طرح درس

منابع پیشنهادی هشتمین مسابقه ملی-عناوین کلی

نویسندگان
کلمات کلیدی
امتیاز کاربران

مقدمه‌ای بر آسیاب‌های مکانیکی

آسیابکاری از روش‌های قدیمی و متداول برای تهیه پودر است که قابلیت استفاده در عملیات آلیاژسازی مکانیکی را نیز دارد. ابزار مورد استفاده در این روش معمولا آسیاب‌های گلوله‌ای هستند. به طور کلی انواع مختلفی از آسیاب‌ها وجود دارند، که از لحاظ ظرفیت، بازدهی و تجهیزات اضافی جهت گرم و سرد کردن با یکدیگر تفاوت دارند. در فرایند تولید مواد با استفاده از این روش، خواص و کیفیت کار، ارتباط مستقیمی با تجهیزات و شرایط آسیاب‌کاری دارد. بنابراین انتخاب نوع آسیاب و آگاهی از ویژگی‌های مربوط به آن از اولین مراحل یک فرآیند آسیاب‌کاری محسوب می‌گردد. این موضوع بیانگر اهمیت مطالعه و شناسایی انواع آسیاب‌ های موجود و قابلیت‌های آنها در فرآوری مواد می‌باشد. در این مقاله انواع آسیاب‌های مورد استفاده در مراکز تحقیقاتی مورد بررسی قرار می‌گیرند.
1- مقدمه
یکی از مهمترین روش‌های فراوری مواد پودری روش آسیاب‌کاری می‌باشد، که کاربردهای فراوانی نیز در صنایع مختلف پیدا کرده است. با استفاده از این دستگاه‌ها می‌توان علاوه بر آسیابکاری فرآیندهای دیگر نظیر آلیاژسازی مکانیکی را نیز انجام داد. در این مقاله روش‌های مختلف آسیابکاری و مزایا، محدودیت ‌ها و کاربردهای آن‌ها بررسی خواهد شد.

2- آسیاب گلوله‌ای- ارتعاشی (Vibratory Ball Mill)
یکی از انواع آسیاب‌های پرانرژی، آسیاب گلوله‌ای ـ ارتعاشی است. حجم محفظه در این نوع آسیاب بسیار کم (10 میلی‌لیتر) بوده و محتویات آن (پودر و گلوله) در سه جهت عمود بر هم با سرعت بسیار بالا، حدود rpm 1200، نوسان می‌کنند. شکل 1 به صورت شماتیک نحوه کار این نوع آسیا را نشان می‌دهد.

filereader.php?p1=main_ec6ef230f1828039e
شکل 1- نحوه کار آسیاب گلوله‌ای ـ ارتعاشی و اجزای آن.

نوع دیگری از آسیاب‌های گلوله‌ای- ارتعاشی دارای یک محفظه از جنس فولاد زنگ‌نزن و یک گلوله فولادی سخت شده است. همچنین قسمت تحتانی این محفظه از جنس فولاد سخت شده است (شکل2). از این نوع آسیاب بیشتر برای آلیاژسازی مکانیکی فلزات فعال مانند عناصر خاکی کمیاب استفاده می‌شود. جهت جلوگیری از آلودگی ذرات پودر با اتمسفر هوا از خلاء 6-10 تور استفاده می‌گردد.

filereader.php?p1=main_1d665b9b1467944c1
شکل 2- شماتیک عملکرد آسیاب گلوله‌ای ـ ارتعاشی با یک گلوله.

آسیاب SPEX8000 معروف‌ترین آسیاب گلوله‌ای- ارتعاشی مورد استفاده در تحقیقات آزمایشگاهی است که به طور معمول ظرفیت تا 20 گرم پودر در هر دوره آسیاب‌کاری را دارد. این نوع آسیاب معمولا شامل یک محفظه حاوی نمونه و گلوله است که در یک گیره قرار ‌گرفته و این مجموعه تقریبا 100 بار در دقیقه به جلو و عقب حرکت می‌کند. همزمان با حرکت جلو و عقب این مجموعه، انتهای محفظه نیز دارای حرکت جانبی است. حرکت محفظه سبب برخورد ذرات پودر و گلوله‌ها شده و در نهایت آسیاب‌کاری و مخلوط شدن صورت می‌گیرد. به علت دامنه حرکتی در حدود 5 سانتی‌متر و سرعت چرخشی 1200 دور در دقیقه، سرعت خطی گلوله‌ها بالا (در حدود 5 متر بر ثانیه) و انرژی ناشی از برخورد گلوله‌ها بسیار زیاد است. بنابراین این نوع آسیاب در گروه آسیاب‌های پر انرژی قرار می‌گیرد.
در طراحی‌های جدید، به منظور افزایش ظرفیت این نوع آسیاب، به طور هم زمان از دو محفظه جهت آسیاب‌کاری پودر استفاده می‌شود. محفظه مورد استفاده در این آسیاب از جنس فولادهای سخت شده، اکسید آلومینیم، کاربید تنگستن، اکسید زیرکونیم، فولاد ضد زنگ، نیترید سیلیکون، پلاستیک، عقیق (Agate ) و متاکریلیت (Methacrylate ) است. در شکل 3 نمونه‌ای از آسیاب SPEX8000 و تجهیزات مربوط به آن نشان داده شده است.

filereader.php?p1=main_7bc3ca68769437ce9
شکل 3-a- آسیاب نوع SPEX8000 و b - محفظه کاربید تنگستن به همراه گلوله و واشر جهت آب‌بندی آن.

نشان داده شده است که آسیاب‌کاری با آسیاب SPEX8000 به مدت 20 دقیقه معادل با 20 ساعت آسیاب‌کاری در یک آسیاب کم انرژی است. در نتیجه فرآیندی که در آسیاب SPEX8000 چند دقیقه به طول می‌انجامد در آسیاب ساینده چند ساعت و در آسیاب صنعتی افقی چندین روز به طول می‌انجامد.

3-آسیاب‌های ساینده (Attritor Ball Mill)
آسیاب ساینده در سال 1922 به منظور دست‌یابی به توزیع همگن از گوگرد برای پخت لاستیک طراحی شد. این نوع آسیاب در شکل 4 نشان داده شده است.

filereader.php?p1=main_13207e3d5722030f6
شکل 4- آسیاب ساینده به همراه بخش‌های مختلف آن a- شماتیک b- نمونه واقعی.

همان‌طور که در شکل 4 دیده می‌شود، این آسیاب شامل یک محفظه و همزن است. همزن عمودی که تعدادی پره به آن متصل شده است، دارای حرکت دورانی است. حرکت پره‌ها انرژی لازم را به گلوله‌ها داده و کاهش اندازه ذرات پودر در اثر برخورد بین گلوله‌ها، گلوله و جداره محفظه، محور مرکزی و پره‌ها با گلوله‌ها رخ می‌دهد. سرعت دوران محور مرکزی این آسیاب حدود 250 دور بر دقیقه (4.2 هرتز) است که در برخی موارد سرعت دوران به حدود 500 دور در دقیقه نیز می‌رسد. ظرفیت این نوع آسیاب بین 0.5 تا 40 کیلوگرم و برای فرآوری محدوده وسیعی از مواد از جمله ترکیبات بین‌فلزی، سرامیک‌ها، مواد غیر بلوری و کامپوزیت‌ها کاربرد دارد. جنس محفظه این نوع آسیاب معمولا از فولاد زنگ‌ نزن یا فولاد زنگ‌زنی است که با آلومینا، کاربید سیلیکون، نیترید سیلیکون، زیرکونیا، لاستیک و پلی اورتان پوشش داده شده است. با استفاده از پمپ خلاء و یا وارد کردن جریان مداوم گاز آرگون مقدار آلودگی ناشی از اکسیژن در این نوع آسیاب‌ها کاهش می‌یابد. در ضمن با استفاده از محفظه‌های دو جداره و گردش آب در پوسته خارجی دمای محفظه نیز قابل کنترل است. حداکثر افزایش دما در این آسیاب‌ها در حدود 100 تا 200 درجه سانتی‌گراد است.
نوع دیگری از آسیاب‌های ساینده به صورت افقی طراحی شده‌اند. یک نمونه از این نوع آسیاب در شکل 5 نشان داده شده است. از مزایای این نوع آسیاب می‌توان به حذف منطقه مرده به دلیل نیروی جاذبه، انرژی بالای برخورد و امکان کنترل محیط آسیاب اشاره نمود.

filereader.php?p1=main_ed92eff813a02a31a
شکل 5- a- شماتیکی از آسیاب ساینده افقی b- شکل واقعی آسیاب ساینده افقی.

4- آسیاب افقی غلتان (Tumbler Horizontal Mill)
4-1- آسیای افقی گلوله‌ای غلتان (Tumbler Horizontal Ball Mill)

در این نوع آسیاب از گلوله‌های فولادی و یا کاربید تنگستن به عنوان اجزای ساینده استفاده می‌شود. ظرفیت این آسیاب‌ها به عوامل مختلفی نظیر نسبت طول به قطر آسیاب، سرعت چرخش آسیاب، اندازه گلوله‌ها و اندازه ذرات بستگی دارد. علی‌رغم اینکه استفاده از این نوع آسیاب‌های کم انرژی مدت زمان آسیاب‌کاری را طولانی می‌کند، اما پودر تهیه شده در این روش از همگنی‌ و یکنواختی بیشتری برخوردار است. علاوه بر این استفاده از این نوع آسیاب نیازمند هزینه کم‌تر، راه ‌اندازی ساده‌تر و هزینه نگهداری کم‌تر می‌باشد.

در این نوع آسیاب پس از قرارگیری پودر و گلوله‌‌ در یک محفظه‌ استوانه‌ای شکل، محفظه حول محور مرکزی خود دوران می‌کند. معمولا قطر محفظه بیشتر از 1 متر است. هم زمان با دوران محفظه، گلوله‌ها به ذرات پودر برخورد کرده و آنها را خرد می‌کنند. با افزایش سرعت دوران نرخ آسیاب‌کاری هم افزایش می‌یابد. اما در سرعت‌های بالا نیروی گریز از مرکز وارده برگلوله‌ها بر نیروی وزن آنها غلبه کرده و لذا گلوله‌ها به جداره محفظه ‌چسبیده و فرآیند آسیابکاری متوقف می‌شود. شماتیک عملکرد این آسیا و نمونه صنعتی آن در شکل 6 نشان داده شده است.

filereader.php?p1=main_c6c27fc98633c8257
شکل6-a- شماتیک عملکرد آسیاب افقی گلوله‌ای غلتان b- نمونه‌ای از این نوع آسیاب در ابعاد صنعتی.

این نوع آسیاب برای آلیاژسازی حجم زیادی از پودر به کار می‌رود. بنابراین برای آسیاب‌کاری در مقیاس آزمایشگاهی مناسب نیست. آسیاب‌های صنعتی مورد استفاده در آلیاژسازی مکانیکی از لحاظ اندازه بسیار بزرگ بوده و در هر نوبت کاری صدها کیلوگرم پودر را آسیاب می‌کنند (شکل 6-b). ظرفیت این نوع آسیاب بالا و در حدود 1250 کیلوگرم است.

از اصلاحات صورت گرفته روی این نوع آسیاب، استفاده از میدان‌های مغناطیسی جهت کنترل حرکت گلوله‌ها می‌باشد. این مورد در شکل 7 به صورت شماتیک نشان داده شده است. بسته به فاصله آهن‌رباها و گلوله‌ها، انرژی ضربه ناشی از برخورد قابل کنترل بوده و برای هر نوع ماده یک انرژی مشخص انتخاب می‌شود. در این صورت با یک میدان مغناطیسی تنظیم شده جرم موثر گلوله‌ها، تا حدود 80 برابر افزایش می‌یابد. بر اساس موقعیت آهنرباها، بزرگی میدان مغناطیسی و در نتیجه میزان انرژی منتقل شده به ذرات پودر تغییر می‌کند. مطابق شکل، انرژی اصطکاکی توسط تغییر شدت میدان آهنربای M1 عوض می‌شود. در حالی که آهنربای M2 جهت افزایش انرژی جنبشی گلوله‌ها به کار می‌رود. حالت پر انرژی برای آسیاب با انتخاب مکان مناسب این آهنرباها حاصل می‌شود. برای ایجاد حالت کم انرژی موقعیت M3 مناسب است.

filereader.php?p1=main_46d46a759bf6cbed0
شکل 7- طراحی جدید اعمال شده روی آسیاب افقی و محل قرارگیری آهنربا‌ها در آسیاب افقی.

به دلیل سرعت پایین این نوع آسیاب، گرمای ناچیزی حین آسیاب‌کاری تولید می‌شود. این مساله در آلیاژسازی مواد غیربلوری و واکنش‌های با گرمازایی بالا دارای اهمیت است. علاوه بر این سرعت پایین اجزا، امکان کنترل فشار (از خلاء تا فشار 500KPa  ) و دما (از دمای محیط تا 473 کلوین) را فراهم می‌کند.

4-2-آسیابی میله‌ای غلتان (Tumbler Rod Mill)
بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که معمولا پودر تهیه شده با آلیاژسازی مکانیکی به وسیله آهن آلوده می‌شود. در سال 1990 الاسکندرانی (El-Eskandarany) و همکارانش از آسیابی شامل استوانه‌ای از جنس فولاد زنگ‌نزن 304 و10 میله از همین جنس برای آسیاب‌کاری استفاده کردند. به منظور جلوگیری از گیرکردن کردن میله‌ها به یکدیگر، در استوانه‌ای با طول 250 میلی‌متر، از میله‌هایی به طول 200 میلی‌متر و قطر 120 میلی‌متر استفاده شد.

5-آسیاب سیاره‌ای (Planetary Mill)
یکی دیگر از آسیاب‌های مورد استفاده در فرآیند آلیاژسازی مکانیکی، آسیاب سیاره‌ای است که در آن تنها چند صد گرم پودر در یک مرحله آسیاب می‌شود و برای تحقیقات آزمایشگاهی مناسب است. حجم محفظه این نوع آسیاب بین 45 تا 500 میلی‌لیتر است. در شکل 8-a نمونه‌ای از این نوع آسیاب نشان داده شده است. این آسیاب شامل یک صفحه دوار به همراه چهار، دو و یا یک محفظه است.
در این آسیاب صفحه دوار در یک جهت ‌چرخیده و محفظه بر اساس مکانیزمی در جهت خلاف حرکت صفحه دوار، حرکت دورانی انجام می‌دهد. چرخش محفظه و صفحه دوار به دور یک محور، باعث ایجاد نیروی گریز از مرکز می‌شود که بزرگی این نیرو می‌تواند تا 20 برابر شتاب جاذبه زمین برسد. شماتیک حرکت گلوله‌ها و ذرات پودر در اثر اعمال این نیروی گریز از مرکز در شکل 8-b نشان داده شده است. بر اساس این شکل گلوله و پودر به صورت متناوب روی دیواره داخلی غلتیده و ساییده می‌شوند. سپس با سرعت زیادی (حدود rpm 250) از جداره محفظه جدا و مجددا به جداره روبرویی برخورد می‌کنند. در این حالت ذرات پودر تحت انرژی ضربه بالا به صورت مداوم جوش ‌خورده و می‌شکنند.

filereader.php?p1=main_2e3f209d4f2bb3466
شکل 8-a- یک نمونه از آسیاب سیاره‌ای مجهز به چهار محفظه b- شماتیک عملکرد و نحوه حرکت اجزای آسیاب.

مزیت این نوع آسیابی گلوله‌ای تنها انرژی ضربه بالا نیست، بلکه فرکانس بالای ضربه است که می‌تواند زمان فرآیند آلیاژسازی مکانیکی را کاهش دهد. باید توجه داشت که ضربات با فرکانس بالا می‌تواند باعث افزایش دمای محفظه تا دمای 393 درجه کلوین طی مدت زمان 30 تا 60 دقیقه شود. لازم به ذکر است که در بعضی موارد دمای بالا جهت انجام واکنش ضروری است. در آسیای سیاره‌ای سرعت خطی گلوله‌ها بیشتر از آسیابهای SPEX8000 است، اما به علت بالاتر بودن فرکانس برخورد در آسیابی SPEX8000، آسیابی سیاره‌ای انرژی کم‌تری تولید می‌کند. همچنین انرژی ضربه گلوله‌های آسیاب با تغییر سرعت گردش صفحه دوار، تغییر می‌کند.
از مواد مختلفی برای تهیه محفظه آسیاب استفاده می‌شود که معمول‌ترین آنها فولاد کروم سخت شده، فولاد زنگ نزن، کاربید تنگستن و محفظه‌های سرامیکی از جنس کوراندوم، نیترید سیلیسیم و اکسید زیرکونیوم هستند. در آلیاژسازی مکانیکی با انرژی بالا محفظه‌های فولادی مناسب هستند، زیرا محفظه‌های سرامیکی به علت تردی باعث آلودگی ناشی از ایجاد تراشه‌های ریز یا ذرات شکسته شده با گلوله‌ها می‌شوند. به طور کلی در آلیاژسازی مکانیکی محفظه و گلوله‌ها از یک جنس انتخاب می‌شوند. در جدول 1 خواص سایشی، سختی و چگالی مواد انتخاب شده برای محفظه و گلوله به طور خلاصه آمده است.

جدول 1ـ خلاصه‌ای از خواص مواد مورد استفاده در تهیه محفظه و گلوله در آسیاب سیاره‌ای.
filereader.php?p1=main_83f1535f99ab0bf4e

به علت آنکه انتخاب بهینه تعداد گلوله‌های قابل استفاده بر اساس حجم محفظه صورت می‌گیرد، در جدول 2 تعداد گلوله‌های پیشنهادی نسبت به حجم ظرف آورده شده است.

جدول 2- تعداد گلوله‌های پیشنهادی به ازای حجم محفظه آسیاب.
filereader.php?p1=main_0f826a89cf68c399c

مقادیری که در جدول 2 به آنها اشاره شده است در واقع حداقل مقادیر هستند و بسته به خواص ماده تحت آسیاکاری امکان افزایش این مقادیر وجود دارد.

معمولا جنس گلوله و محفظه به صورت یکسان انتخاب می‌شود. برای افزایش انرژی ضربه بدون افزایش سرعت چرخش و کاهش مدت زمان آسیاکاری، استفاده از گلوله‌های بزرگ‌تر و یا با چگالی بالاتر پیشنهاد شده است. در این بین مواد اکسیدی کم‌ترین چگالی و کاربید تنگستن بیش‌ترین چگالی را دارند. از این‌رو، به ازای سرعت چرخش و اندازه گلوله یکسان، گلوله‌های اکسیدی کم‌ترین انرژی برخورد را تولید می‌کنند. به عنوان مثال می‌توان از گلوله کاربید تنگستن در محفظه‌ فولادی و یا گلوله اکسید زیرکونیم در محفظه نیترید سیلیسیم استفاده نمود. علاوه بر این میزان پر کردن محفظه نیز از جمله عوامل موثر بر راندمان آسیاکاری است. مقادیر توصیه شده بر اساس ظرفیت محفظه در جدول 3 ارائه شده است.

جدول 3- مقدار بهینه پر کردن محفظه آسیاب‌کاری.
filereader.php?p1=main_0b8854ad38f0a6c65

6- نتیجه‌گیری
در مقاله حاضر آسیاب‌های مورد استفاده در فرآیند آلیاژسازی مکانیکی و آسیابکاری پرداخته شد.این آسیاب‌ها شامل آسیاب گلوله‌ای- ارتعاشی، آسیاب‌ ساینده، آسیاب افقی غلتان و آسیاب سیاره‌ای می‌باشند. با توجه به مطالب عنوان شده این نوع آلیاژها به دو دسته کلی آسیاب پرانرژی و کم انرژی تقسیم می‌شوند و بسته به نوع ماده، میزان ماده و حساسیت کار می‌توان از آنها استفاده نمود.

منابـــع و مراجــــع

1- ابوالقاسم عطائی، سعید شـیبانی، غلامرضـا خیـاطی، سـعید اسـدی کوهنجـانی، آلیاژسازی و فعال سازی مکانیکی، فناوری تهیه نانومواد ، انتشارات جهـاد دانـشگاهی واحد تهـران.

نظرات و سوالات

نظرات

0 -1

محمدهاشم تولایی - ‏۱۳۹۳/۰۲/۱۸

http://s5.picofile.com/file/8122596800/err2.jpg

پاسخ مسئول سایت :
با سلام
از توجه شما سپاسگزاریم. آنچه که های لایت شده نیترید سیلیسیم است و نه اکسید سیلیسیم، اکسید سیلیسیم در ابتدای جدول و تحت عنوان عقیق نوشته شده است.
موفق باشید.
4 -2

فاطمه باقری

با سلام
پایان نامه اینجانب نیز با موضوع "سنتز و مشخص یابی نانو کامپوزیت زمینه فلزی Al/SiC-Al2O3 با استفاده از روش آسیاب کاری مکانیکی" بوده است.