برترین کاربران هفتگی این مقاله

از ۱۳۹۷/۰۷/۲۸ تا ۱۳۹۷/۰۸/۰۴

هیچ کاربری در این بازه زمانی وجود ندارد

آمار مقاله
  • بازدید کل ۱۰۸
  • بازدید این ماه ۵۰
  • بازدید امروز ۰
آمار آزمون مقاله
  • کل شرکت کنندگان ۱
  • قبول شدگان ۰
  • شرکت کنندگان یکتا ۱
  • میانگین درصد شرکت کنندگان ۳۳
واژه نامه فناوری نانو

نانو

nano

پيشوندي به معناي يک بيليونم يا (000،000،000،1/1). در متون فناوري‌نانو، معمولا براي مشخص کردن يک واحد اندازه‌گيري برابر با 10 به توان منفي 9 متر استفاده مي‌شود.

سطح مقاله

تخصصی

نویسندگان
کلمات کلیدی
امتیاز کاربران

بررسی جنبه‌های ناقص‌الخلقه‌زایی (تراتوژنیسیتی) نانوذرات (2)

کاربردهای نانوذرات در پزشکی، صنعت و سایر شاخه‌های مرتبط با انسان، موجودات زنده و محیط زیست با توجه به پیشرفت فناوری نانو بسیار شاخص و بارز است. با توجه به خواص جدید و نوین نانوذرات، جنبه‌های احتمالی اثرات نانوذرات بر سلامت موجودات زنده ناشناخته است. مطالعات متعددی در تعیین اثرات سوء مختلف نانوذرات موجود در محیط زیست بر سلامت انسان و موجودات زنده صورت گرفته است. بیشتر این مطالعات تجربی بر جمعیت‌های انسانی و حیوانات آزمایشگاهی بالغ صورت گرفته است. با این حال در برخی گونه‌ها، جنین به آلاینده‌ها و عوامل زیست محیطی حساس‌تر است. لذا پاره‌ای از تحقیقات به صورت ویژه، اثرات مختلف نانوذرات بر تکامل جنین را مورد توجه قرار داده‌اند و مطالعات جدیدی در این زمینه طراحی و اجرا شده‌اند. هدف دو مقاله بررسی جنبه‌های ناقص‌الخلقه‌زایی (تراتوژنیسیتی) نانوذرات (1) و (2)، بررسی اثرات نانومواد مختلف به ویژه اثرات سمی آن‌ها بر تکامل جنین و بررسی مطالعات انجام شده در این زمینه است. بر این اساس، استراتژی‌های محافظتی مختلف در برابر اثرات سوء محتمل اتخاذ خواهد شد.

2-3- جنین دوزیستان

دوزیستان به صورت گسترده‌ای برای مطالعات تکاملی و سم‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال تاکنون تعداد کمی از مطالعات به بررسی اثر نانوذرات بر روی تکامل دوزیستان پرداخته است. تکنیک‌های جدید تصویربرداری در مورد آن‌ها استفاده نشده است. باید توجه داشت جنین‌های قورباغه پنجه‌دار (Xenopus) خودشان تا حد زیادی فلورسانس دارند و بررسی اثرات نانومواد فلورسانس مانند کوانتوم دات در مقایسه با سایر گونه‌ها بسیار سخت‌تر است.

سمیت نانوسلیکات تیتانیوم (TiSO4) در قورباغه Pelophylax Perezi مورد مطالعه قرار گرفت. مرگ و میر جنین‌ها کمتر از 11 درصد در غلظت‌های مورد آزمایش بود و تغییرات ظاهری در آن‌ها مشاهده نشد. از طرفی تغییرات بیوشیمیایی و متابلیک در بررسی فعالیت لاکتات دهیدروژناز و لاکتاز، وقوع استرس اکسیداتیو متعاقب مصرف نانوذرات را نشان داد. در روش رساندن کوانتوم دات به جنین در قورباغه پنجه‌دار (Xenopus)، QD به عنوان ردیاب پروتئین یا RNA کونجوگه می‌شود. پس از استفاده از کوانتوم دات در جنین، امکان ارزیابی مکان QD با سنجش تشعشعات مادون قرمز وجود دارد. در نهایت مکان اتصال QD به پروتئین‌های مد نظر شناسایی خواهد شد. ZnS/CdSe QD پوشش داده شده با فسفولیپیدها به صورت موفقیت‌آمیزی برای ردیابی‌های سلولی در جنین Xenopus مورد استفاده قرار گرفتند. کوانتوم دات در غلظت‌های بالا باعث بروز ناهنجاری در جنین شد [18].

پیشنهاد می‌شود که تغییرات اسمزی در این موارد، رشد و تکامل جنین ماهی را تحت تأثیر قرار دهد. در هر حال مطالعات کامل‌تری جهت بررسی مکانیسم‌های سلولی سمیت‌های احتمالی لازم است.

 

3-3- جنین پرندگان

جنین مرغ به عنوان مدلی در دسترس و متعارف برای مدت‌هاست که در مطالعات زیست‌شناسی تکاملی و تحقیقات پزشکی مورد استفاده قرار گرفته است. جنین به سرعت و به صورت مستقل از مادر رشد می‌کند و مراحل تکاملی، هر یک به خوبی مشخص و امکان مقایسه با سایر جنین‌ها به خوبی وجود دارد. جنین جوجه برای تست‌های سمیت تکاملی مدل بسیار مناسبی است و مواجهه کردن جنین با گزنوبیوتیک‌های مختلف در طی مراحل مختلف تکامل بسیار راحت است. مطالعات در زمینه سمیت نانوذرات در مدل جوجه مانند مدل دوزیستان اندک بوده و در سال‌های اخیر این مطالعات افزایش یافته است. بر خلاف Zebra fish، استفاده از نانونقره کلوئیدی در تخم جوجه‌ها اثری بر تکامل جنین نشان نداد، اما تعداد و اندازه فولیکول‌های لنفاوی بورس فابریسیوس کاهش پیدا کرد [19].

تجویز نانومواد در این مطالعات از روز پنجم انکوباسیون شروع شده بود که شروع از روز پنجم در مطالعات تکاملی دیر است و تغییرات تکاملی در پنج روز اول مد نظر قرار نخواهد گرفت. در تجویز نانونقره هیدروکلوئید در تخم مرغ‌های بارور قبل از انکوباسیون، نانونقره در ران، بدون تغییر در ساختار یا ویژگی‌های عملکردی مکانیکی استخوان، رسوب کرد. تأثیر در مینرالیزاسیون استخوان‌ها و بیشتر شدن مواد معدنی آن مشاهده شد. استخوان می‌تواند ذرات نانقره را بدون تأثیر بر ساختار استخوان و ویژگی‌های بیوشیمیایی آن جذب کند و از آن می‌توان به عنوان دارورسان به استخوان‌های در حال رشد استفاده کرد.

مشابه آن، تزریق داخل تخمی نانوذرات نقره/مس و نقره/پالادیوم در جنین‌های جوجه‌ها بر تکامل جنینی اثری نداشت و هیچ اثر مضری بر زنده ماندن، رشد و تکامل مورفولوژی جوجه‌ها نداشت. مطالعه بین نژاد‌های مختلف مرغ نشان داد که نانوذرات نقره بر سرعت متابولیک نژاد‌های تخم‌گذار اثر می‌کند ولی در جنین‌های مرغ گوشتی اثری برسرعت رشد آن‌ها ندارد. مقایسه با آزمایشات قبلی نشان می‌دهد که نقره بر تکامل جنین اثرات سمی شدیدی مشابه Zebra fish ندارد، با این حال لازم است توجه شود که افزایش میزان نانونقره در بدن جنین مشاهده شد [20].

تزریق در کیسه هوایی یا آلبومین بهترین راه تجویز این نانوذرات به جنین است. برخلاف محیط آبی در ماهی Zebra fish آلبومین ضخیم باعث کاهش انتشار و نفوذ نانوذرات نقره به محیط جنین می‌شود. نانوذرات طلا اثرات کشندگی، تغییر در وزن و هموستاز بدنی نشان ندادند، اما تجویز نانوذرات طلا باعث تکامل ماهیچه‌ای بدن جنین شد و تعداد میوسیت‌ها در تجویز طلا با هپارن سولفات افزایش پیدا کرد. نانوذرات طلا در مقایسه با نقره پایدارتر و سازگارتر با حیات و سیستم‌های زنده هستند. از این ماده به عنوان پروب در مطالعات invivo، تصویربرداری و محمل حمل دارو استفاده می‌شود. با این حال باید دُز دارو جهت جلوگیری از عوارض ناخواسته مورد توجه قرار گیرد. در مطالعات دیگر، نانوذرات پلاتین نیز بر رشد و تکامل جنین مرغ اثر سوئی نشان نداد.

با این اوصاف القای آپوپتوز و کاهش تکثیر سلول‌ها در مغز گزارش شده است. از طرفی، غلظت نانوذرات پلاتین در جنین جوجه کمتر از ماهی بوده است. افزایش آپوپتوز وابسته به دُز در سلول‌ها به همراه تغییرات و ناهنجاری‌های مورفولوژیک در دُز‌های بالا، مشابه با ماهی Zebra fish ایجاد شد. استفاده از SWSNT باعث مهار آنژیوژنز در کوریوآلانتوئیس در جنین جوجه شد و جوجه‌ها قبل از روز 12 انکوباسیون مردند. جنین‌ها کوچک‌تر بوده و تغییرات معنادار مورفولوژیک و آنومالی نداشتند. بیان ژن‌های تنظیم‌گر تکثیر سلولی و آپوپتوز و آنژیوژنز کاهش معناداری پیدا کرده بود [21]. کادمیوم که جزئی از QD است برای جنین‌ها سمی است. پوشش‌دار کردن یا قرار دادن Cap باعث کاهش اثرات سمی خواهد شد. مواجهه جنین‌های جوجه با نانوسولفید کادمیوم نیمه‌هادی پوشش‌دار با مالتودکسترین باعث آنومالی‌های تکاملی وابسته به دُز شد ولی در دُز‌های پایین که به منظور تصویربرداری تجویز می‌شود، اثراتی مشاهده نشد.

 

4-3- جنین پستانداران

از موش به عنوان مدل معمول مطالعات سمیت جنین در پستانداران استفاده می‌شود. نانوذرات می‌توانند از سد جفت عبور کرده و در جنین و بافت‌های اطراف آن تجمع پیدا کنند. در سال‌های اخیر اثرات نانوذرات بر جنین پستانداران و عبور نانوذرات از جفت مورد توجه زیادی قرار گرفته است. جفت حیوانات مختلف از لحاظ مورفولوژی، متفاوت است و مدت زمان بارداری حیوانات متفاوت است، بنابراین مقایسه سمیت جنینی در گونه‌های مختلف باید مورد مطالعه قرار گیرد. در بلاستوسیت‌های موش، نانوذرات نقره باعث ایجاد آپوپتوز در تروفواکتودرم و لایه داخل سلولی و مهار پرولیفراسیون سلولی می‌شود. برای بررسی اثرات نانوذرات نقره در مراحل آخر تکامل در محیط invivo بلاستوسیت‌های درمان شده با نقره به ماده‌ها منتقل شد و جنین‌ها سیزده روز بعد مورد آزمایش قرار گرفتند. میزان لانه‌گزینی بلاستوسیت‌های درمان شده با نانوذرات به صورت معناداری کمتر از گروه کنترل بود و بلاستوسیت‌های لانه‌گزینی کرده در رشد و تکامل دچار مشکل شدند. اثرات مشابه در درمان بلاستوسیت‌های موش باکادمیوم در مطالعات قبلی گزارش شده بود که نشانگر اثرات امبریوتوکسیک نانوذرات مشابه سایر مواد شیمیایی است [22].

تزریق داخل وریدی دی‌اکسید تیتانیوم در موش‌های باردار باعث تغییرات ساختاری مانند کوچک شدن اندازه رحم و جنین شد. میزان سمیت نانوذرات وابسته به غلظت بود و پوشش‌دار شدن سطح با کربوکسی یا گروه‌های آمین از میزان سمیت آن‌ها کاست. آسیب سیستم تناسلی شامل نقص در تولید روزانه اسپرم یا آسیب اعصاب جمجمه‌ای در نوزادان در تجویز زیرپوستی نانوذرات دی‌اکسید تیتانیوم به موش‌های باردار مشاهده شد. مطالعات microarray بیان ژن‌های مرتبط با آپوپتوز، تکامل مغزی و عملکرد سیستم عصبی مرکزی در جنین‌ها را نشان داد. نه تنها تزریق بلکه استنشاق نانوذرات دی‌اکسید تیتانیوم در نوزادان تغییرات علایم رفتاری و عصبی (neuro behavioral) را نشان داد و دُز خوراکی باعث افزایش تغییرات شکل جنین و افزایش مرگ و میر جنین شد. مشابه با ماهی Zebra fish مواجهه مرولا در موش با نانوذرات کیتوزان (Chitosan) باعث نقایص پیش و پس از لانه‌گزینی در جنین‌ها شد [23].

در تعدادی از بلاستوسیت‌ها، ناهنجاری ایجاد شد و کاهش تعداد سلول‌ها و افزایش آپوپتوز مشاهده شد. بیان ژن‌های Wnt3a، B3gnt5، Eomes (مارکرهای پیشرفت رشد و تکامل جنین در بلاستوسیت‌ها) همگام با شدت تغییرات فنوتیپی ایجاد شده کاهش یافت. آنالیز توزیع نانوذرات سیلیکا در ارگان‌های مادر و جنین پس از تزریق داخل رگی به موش‌های باردار، توزیع مشابه نانوذرات دی‌اکسید تیتانیوم را نشان داد. نانوذرات سیلیکا در اندازه بسیار کوچک تغییرات عملکردی و مورفولوژیک را در فرزندان ایجاد می‌کند.

نانولوله کربنی وقتی به صورت خوراکی تجویز می‌شود، کمترین سمیت مادری بدون افزایش در مرگ و میر جنین یا وزن جنین ایجاد می‌کند. به صورت مشابه، SWCNT متصل به زنجیر در غلظت‌های بالا در موش باعث ایجاد اثرات تراتوژنیک می‌شود. بدشکلی‌های جنینی با بالا رفتن غلظت‌های بالای دُز آستانه بیشتر می‌شود و فقط نانولوله‌ها در غلظت‌های پایین باید برای مصارف احتمالی درمانی مورد استفاده قرار گیرند.

درمان اووسیت‌های موش با CdSe QD در محیطinvitro در زمان بلوغ، باعث افزایش احتمالی تحلیل آن پس از لانه‌گزینی جنین می‌شود و باعث کاهش وزن جنین و جفت می‌شود. CdSe QD پوشش‌دار شده با ZnS بر تکامل جنین اثر نمی‌گذارد، بنابراین تغییرات سطحی نانوذره مرکزی به کاهش اثرات سمیت جنین نانوذرات کمک خواهد کرد. اثرات سیتوتوکسیک CdSe QD به صورت وابسته به دُز در مراحل آخر تکاملی بلاستوسیت‌ها در شکل وابسته به دُز مشاهده شد [24].

QD با هسته CdTe روکش‌دار شده با مرکاپتوپروپیونیک اسید می‌تواند بسته به اندازه از سد جفت عبور کند. اندازه‌های کوچک‌تر، راحت‌‌تر از جفت عبور کردند و سمیت بیشتری ایجاد کردند. وقتی ذرات با SiO2 و PEG پوشش‌دار و پایدار شدند، اثرات سمی و میزان نقل و انتقال آن‌ها کاهش یافت. دود اگزوز ماشین که منبع غنی از نانوذرات است، باعث آسم یا سرطان ریه می‌شود. مواجهه موش‌های حامله با نانوذرات خروجی از اگزوز اتومبیل‌ها باعث کاهش وزن وزیکول سمینال و پروستات نسل بعدی شد. علاوه بر این، سطوح تستوسترون و پروژسترون و FSH به صورت معنادار در سرم نسل بعدی کاهش یافت. با این تفاسیر، این اطلاعات نشان می‌دهد که مواجهه جنین با نانوذرات عملکرد بیضه‌ها در نسل بعدی را ساپرس می‌کند. تولید پروژسترون مادری نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد، تنظیم هورمونی موش‌های حامله مختل شده و ریسک سقط جنین افزایش می‌یابد [25].

 

5-3- جنین انسان

مدل‌های حیوانی در تحقیقات اولیه نانوذرات بسیار سودمندند. با این حال ممکن است در پیشگویی عوارض سموم و داروها ناکارآمد باشند. مشابه داروی تالیدولید که علی‌رغم عدم ایجاد تأثیرات تراتولوژیک در حیوانات، در انسان ایجاد اثرات تراتولوژیک کرد. بنابراین پس مطالعات بر روی حیوانات، مطالعاتی جهت تأیید اثرات سموم و دارو‌ها در جنین انسان لازم و ضروری است.  اخیراً چندین مدل برای مطالعه اختصاصی اثرات تراتولوژیک نانوذرات ایجاد شده‌اند. سلول‌های بنیادی جنینی به صورت in vitro برای مطالعه اثرات نوروتوکسیکنت‌ها و مطالعه اثرات آن‌ها بر تکامل جنینی به کار گرفته شده‌اند. این مدل مطالعات، پروسه‌های مدنظر را در سطح سلولی و مولکولی به صورت دقیق و با جزئیات فراهم می‌آورد [26]. علاوه بر این مطالعات ex vivo (مطالعه‌ای که در خارج از بدن و بر روی بافت‌های ارگانیسم در شرایط آزمایشگاهی رخ می‌دهد) که بر روی مدل جفت انجام می‌شود (مدل placental perfution)، برای مطالعه پتانسیل نانوذرات برای عبور از جفت مورد استفاده قرار می‌گیرد. نانوذرات طلا (30-10 نانومتر) از جفت عبور نمی‌کنند، در حالی که ذرات فلورسانس پلی استیرن (240 نانومتر) می‌توانند از سد جفت عبور کنند. بنابراین مطالعات دیگر بر روی کلاس‌های مختلف نانوذرات برای ارزیابی خطر بالقوه و ایمنی نانوذرات لازم است.

 

6-3- سمیت نانوذرات: مکانیسم‌های سمیت سلولی منجر به اثرات تراتولوژیک

به خاطر اندازه کوچک، نانوذرات می‌توانند به جریان خون وارد شده و وارد سلول شوند و اثرات و تداخلات با ارگان‌های سلولی داشته باشند. سمیت نانوذرات و اثرات آن‌ها بر مرگ و میر جنین و نقایص تکاملی، اخیراً مورد توجه قرار گرفته‌اند اما مکانیسم‌های آن‌ها هنوز مشخص نیست و فقط مطالعات محدودی بر روی پاسخ‌های سلولی جنین صورت گرفته است. سمیت نانوذرات می‌توانند با اثرات مختلف بیولوژیکی آن‌ها نظیر القای استرس اکسیداتیو که به چربی‌ها، کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها و DNA آسیب می‌زند، تعریف شود. از طرفی ورود نانوذرات به میتوکندری، فعال کردن پاسخ‌های ایمنی و تغییرات در رسپتور‌ها یا عملکرد کانال‌های یونی بعد از مواجهه با نانوذرات، باید مورد بررسی قرار گیرد. همچنین تداخل نانوذرات با آنزیم‌ها، پتانسیل فاکتور‌های فعال‌کننده آپوپتوز یا نکروز و القای فرآیند‌های التهابی باید مد نظر قرار گیرند [27].

علاوه بر این، نانوذرات خصوصیاتی شبیه ویروس‌ها دارند و می‌توانند باعث تخریب DNA یا آسیب به آن و تأخیر تکثیر سلولی شوند. نانوذرات می‌توانند فعالیت میتوکندری را کاهش داده و باعث ناهنجاری‌های شکلی و سلولی شوند. مکانیسم سمیت نانوذرات همچنین در انواع مختلف نانوذرات بسته به ترکیب شیمیایی متفاوت است [28].

 

4- نتیجه‌گیری و بحث

نانوذرات ترکیبات منحصر به فردی در محیط هستند که در تولید بسیاری از محصولات نظیر ابزار جراحی، بهداشتی و آرایشی، پاک‌کننده‌ها و لباس مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما ایمنی آن‌ها هنوز مورد بحث است. به راحتی می‌توانند در بدن تجمع یافته و فعل و انفعالات آن‌ها در بدن هنوز نامشخص است.

مطالعه سمیت جنینی و اثرات آن‌ها بر تکامل جنین به علت احتمال عبور آن‌ها از سد جفتی بسیار حائز اهمیت است. نانوذرات همچنین می‌توانند از سد خونی مغزی جنین عبور کرده و باعث اختلالات عصبی رفتاری (Neurobehavirol) در جنین و نوزادان شوند.

نفوذ نانوذرات به بافت‌ها و ارگان‌های مختلف و جریان خون و اثر آن‌ها بر طول عمر یا اثرات نهایی آن‌ها باید مورد مطالعه قرار گیرد تا کاربرد آن‌ها را بهینه ساخته و حداقل اثرات سوء ایجاد شود.

از طرفی همان‌طور که بحث شد، تغییرات کوچک در ساختمان، اندازه و ترکیبات شیمیایی نانوذرات می‌تواند تأثیر معناداری در خصوصیات زیستی مواد ایجاد کند و پاسخ‌های مکانیسم را در سطح سلولی و ارگانی ایجاد کند.

مطالعات بیشتری برای تدوین استراتژی‌های مناسب محافظت در برابر اثرات سیتوتوکسیک نانوذرات لازم است. این استراتژی‌ها می‌تواند شامل پوشش‌دار کردن یا سایر تغییرات در سطح نانوذرات برای افزایش ایمنی آن‌ها باشد. تاکنون تعداد محدودی تست در مدل‌های مختلف انجام شده و بنابراین امکان مقایسه محدود است و لازم است مطالعاتی جهت پاسخگویی به اثرات سمی مربوط به گونه جانداران انجام شود. زیرا تفاوت‌های وابسته به گونه حیوانی در سمیت نانوذرات مشابه در گونه‌های مختلف دیده شده است. به نظر می‌رسد در این مورد، جنین جوجه‌ها به درمان و مواجهه با نانوذرات مقاوم‌تر باشند.

این پدیده مربوط به نوع کاربرد نانوذرات است که تزریق به کیسه هوا یا آلبومین در مورد تخم پرندگان راه انتخابی مواجهه با نانوذرات است، در حالی که در مورد تخم ماهی که در آب شناور است و نانوذرات با تخم شناور در آب تماس دارند. نانوذرات می‌توانند در آلبومین آگلومره شوند (تجمع یابند) یا با پروتئین آلبومین متصل شوند و نفوذ به جنین کمتر شود. جذب جنینی درگورخر ماهی (Zebra fish) مورد مطالعه قرار گرفته است اما بابد انتشار نانوذرات در ارگان‌های مختلف جنین و تجمع آن‌ها در جنین‌های جوجه مورد ارزیابی قرار گیرد و تجمع نانوذرات می‌تواند در جنین‌های مختلف، متفاوت باشد. برآورد‌ها جهت تعیین میزان محتویات نانوذرات در بدن جنین بسیار حائز اهمیت است. برای مثال در مورد نانوذرات فلزی نقره، طلا و تیتانیوم در ماهی Zebra ، تجمع هر یک در بافت‌های مختلف متفاوت بوده است. باید توجه شود که نه تنها ترکیب شیمیایی بلکه پارامتر‌های فیزیکی در سمیت نهایی تأثیر خواهد گذاشت اما نحوه تجویز و راه ورود به ارگانیسم‌ها در میان گونه‌های مختلف متفاوت است که این به سمیت نانوذرات در آن گونه تأثیر خواهد داشت.

سؤالات متعددی در مورد ایمنی نانوذرات بی‌پاسخ مانده که با توجه به کاربرد روز افزون نانوذرات در پزشکی و دامپزشکی، باید سریعاً حل شده و مورد توجه قرار گیرد.

 

منابـــع و مراجــــع

Asharani, P.V., Y. Lian Wu, Z. Gong, and S. Valiyaveettil; Toxicity of silver nanoparticles in zebrafish models, Nanotechnology, Vol.19, I.25, p. 255102, (2008).

Cheng, J. and S.H. Cheng; Influence of carbon nanotube length on toxicity to zebrafish embryos, International Journal of Nanomedicine, Vol.7, p. 3731-3739, (2012).

Lee, K.J., L.M. Browning, P.D. Nallathamby, and X.-H.N. Xu; Study of Charge-Dependent Transport and Toxicity of Peptide-Functionalized Silver Nanoparticles Using Zebrafish Embryos and Single Nanoparticle Plasmonic Spectroscopy, Chemical Research in Toxicology, Vol.26, I.6, p. 904-917, (2013).

Ispas, C., D. Andreescu, A. Patel, D.V. Goia, S. Andreescu, and K.N. Wallace; Toxicity and Developmental Defects of Different Sizes and Shape Nickel Nanoparticles in Zebrafish, Environmental Science & Technology, Vol.43, I.16, p. 6349-6356, (2009).

Bar‐Ilan, O., R.M. Albrecht, V.E. Fako, and D.Y. Furgeson; Toxicity Assessments of Multisized Gold and Silver Nanoparticles in Zebrafish Embryos, Small, Vol.5, I.16, p. 1897-1910, (2009).

Laban, G., L.F. Nies, R.F. Turco, J.W. Bickham, and M.S. Sepúlveda; The effects of silver nanoparticles on fathead minnow (Pimephales promelas) embryos, Ecotoxicology, Vol.19, I.1, p. 185-195, (2010).

Powers, C.M., T.A. Slotkin, F.J. Seidler, A.R. Badireddy, and S. Padilla; Silver nanoparticles alter zebrafish development and larval behavior: distinct roles for particle size, coating and composition, Neurotoxicology and Teratology, Vol.33, I.6, p. 708-714, (2011).

Truong, L., I.S. Moody, D.P. Stankus, J.A. Nason, M.C. Lonergan, and R.L. Tanguay; Differential stability of lead sulfide nanoparticles influences biological responses in embryonic zebrafish, Archives of Toxicology, Vol.85, I.7, p. 787-798, (2011).

Wu, Y., Q. Zhou, H. Li, W. Liu, T. Wang, and G. Jiang; Effects of silver nanoparticles on the development and histopathology biomarkers of Japanese medaka (Oryzias latipes) using the partial-life test, Aquatic Toxicology, Vol.100, I.2, p. 160-167, (2010).

Browning, L.M., K.J. Lee, T. Huang, P.D. Nallathamby, J.E. Lowman, and X.-H. Nancy Xu; Random walk of single gold nanoparticles in zebrafish embryos leading to stochastic toxic effects on embryonic developments, Nanoscale, Vol.1, I.1, p. 138-152, (2009).

Zhu, X., L. Zhu, Z. Duan, R. Qi, Y. Li, and Y. Lang; Comparative toxicity of several metal oxide nanoparticle aqueous suspensions to Zebrafish (Danio rerio) early developmental stage, Journal of Environmental Science and Health. Part A: Toxic/Hazardous Substances & Environmental Engineering, Vol.43, I.3, p. 278-284, (2008).

Jovanović, B., L. Anastasova, E.W. Rowe, Y. Zhang, A.R. Clapp, and D. Palić; Effects of nanosized titanium dioxide on innate immune system of fathead minnow (Pimephales promelas Rafinesque, 1820), Ecotoxicology and Environmental Safety, Vol.74, I.4, p. 675-683, (2011).

Yeo, M.-K. and M. Kang; Effects of Cu x TiO y nanometer particles on biological toxicity during zebrafish embryogenesis, Korean Journal of Chemical Engineering, Vol.26, I.3, p. 711-718, (2009).

Asharani, P., Y. Lianwu, Z. Gong, and S. Valiyaveettil; Comparison of the toxicity of silver, gold and platinum nanoparticles in developing zebrafish embryos, Nanotoxicology, Vol.5, I.1, p. 43-54, (2011).

Hu, Y.-L., W. Qi, F. Han, J.-Z. Shao, and J.-Q. Gao; Toxicity evaluation of biodegradable chitosan nanoparticles using a zebrafish embryo model, International Journal Nanomedicine, Vol.6, p. 3351-3359, (2011).

Lacerda, L., A. Bianco, M. Prato, and K. Kostarelos; Carbon nanotubes as nanomedicines: From toxicology to pharmacology, Advanced Drug Delivery Reviews, Vol.58, I.14, p. 1460-1470, (2006).

King-Heiden, T.C., P.N. Wiecinski, A.N. Mangham, K.M. Metz, D. Nesbit, J.A. Pedersen, R.J. Hamers, W. Heideman, and R.E. Peterson; Quantum Dot Nanotoxicity Assessment Using the Zebrafish Embryo, Environmental Science & Technology, Vol.43, I.5, p. 1605-1611, (2009).

Dubertret, B., P. Skourides, D.J. Norris, V. Noireaux, A.H. Brivanlou, and A. Libchaber; In vivo imaging of quantum dots encapsulated in phospholipid micelles, Science, Vol.298, I.5599, p. 1759-1762, (2002).

Grodzik, M. and E. Sawosz; The influence of silver nanoparticles on chicken embryo development and bursa of Fabricius morphology, Journal of Animal and Feed Sciences, Vol.15, I.Suppl. 1, p. 111-114, (2006).

Sikorska, J., M. Szmidt, E. Sawosz, T. Niemiec, M. Grodzik, and A. Chwalibog; Can silver nanoparticles affect the mineral content, structure and mechanical properties of chicken embryo bones?, Journal of Animal and Feed Sciences, Vol.19, I.2, p. 286-291, (2010).

Roman, D., A. Yasmeen, M. Mireuta, I. Stiharu, and A.-E. Al Moustafa; Significant toxic role for single-walled carbon nanotubes during normal embryogenesis, Nanomedicine: Nanotechnology, Biology and Medicine, Vol.9, I.7, p. 945-950

De, S.K., B.C. Paria, S.K. Dey, and G.K. Andrews; Stage-specific effects of cadmium on preimplantation embryo development and implantation in the mouse, Toxicology, Vol.80, I.1, p. 13-25, (1993).

Park, M.R., S. Gurunathan, Y.J. Choi, D.N. Kwon, J.W. Han, S.G. Cho, C. Park, H.G. Seo, and J.H. Kim; Chitosan nanoparticles cause pre- and postimplantation embryo complications in mice, Biology of Reproduction, Vol.88, I.4, p. 88, (2013).

CHAN, W.h. and N.h. SHIAO; Cytotoxic effect of CdSe quantum dots on mouse embryonic development, Acta Pharmacologica Sinica, Vol.29, I.2, p. 259-266, (2008).

Li, C., X. Li, A.K. Suzuki, Y. Zhang, Y. Fujitani, K. Nagaoka, G. Watanabe, and K. Taya; Effects of Exposure to Nanoparticle-rich Diesel Exhaust on Pregnancy in Rats, The Journal of Reproduction and Development, Vol.59, I.2, p. 145-150, (2013).

Hoelting, L., B. Scheinhardt, O. Bondarenko, S. Schildknecht, M. Kapitza, V. Tanavde, B. Tan, Q.Y. Lee, S. Mecking, M. Leist, and S. Kadereit; A 3-dimensional human embryonic stem cell (hESC)-derived model to detect developmental neurotoxicity of nanoparticles, Archives of Toxicology, Vol.87, I.4, p. 721-733, (2013).

Kohen, R. and A. Nyska; Invited Review: Oxidation of Biological Systems: Oxidative Stress Phenomena, Antioxidants, Redox Reactions, and Methods for Their Quantification, Toxicologic Pathology, Vol.30, I.6, p. 620-650, (2002).

Buzea, C., I.I. Pacheco, and K. Robbie; Nanomaterials and nanoparticles: sources and toxicity, Biointerphases, Vol.2, I.4, p. MR17-MR172, (2007).