برترین کاربران هفتگی این مقاله

از ۱۳۹۷/۰۳/۲۶ تا ۱۳۹۷/۰۴/۰۱

هیچ کاربری در این بازه زمانی وجود ندارد

آمار مقاله
  • بازدید کل ۲,۵۷۷
  • بازدید این ماه ۱۱۰
  • بازدید امروز ۰
آمار آزمون مقاله
  • کل شرکت کنندگان ۰
  • قبول شدگان ۰
  • شرکت کنندگان یکتا ۰
  • میانگین درصد شرکت کنندگان ۰
واژه نامه فناوری نانو

نانو

nano

پيشوندي به معناي يک بيليونم يا (000،000،000،1/1). در متون فناوري‌نانو، معمولا براي مشخص کردن يک واحد اندازه‌گيري برابر با 10 به توان منفي 9 متر استفاده مي‌شود.

سطح مقاله

ویژه المپیاد دانش‌آموزی

طرح درس

منابع پیشنهادی نهمین المپیاد دانش آموزی نانو

نویسندگان
امتیاز کاربران

فرآیند نوآوری

چنانکه پیش‌تر گفتیم، به فرآیند مطرح شدن ایده یک فناوری تا تجاری شدن آن و رسیدن به بازار فرآیند نوآوری گفته می‌شود. در این بخش اجزای فرآیند نوآوری را با دقت بیش‌تری مورد بررسی قرار می‌دهیم و ارتباط آن را با چرخه عمر فناوری مطرح می‌کنیم.
مقدمه
چنانکه پیش‌تر گفتیم، به فرآیند مطرح شدن ایده یک فناوری تا تجاری شدن آن و رسیدن به بازار فرآیند نوآوری گفته می‌شود. در این بخش اجزای فرآیند نوآوری را با دقت بیش‌تری مورد بررسی قرار می‌دهیم و ارتباط آن را با چرخه عمر فناوری مطرح می‌کنیم.

1- فرآیند نوآوری
فرآیند نوآوری شامل مراحل تحقیق، توسعه و مدیریت و بازاریابی است.

الف) تحقیق
اولین مرحله در فرآیند نوآوری مرحله تحقیق است. تحقیق بیش‌تر در مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها انجام می‌شود. در این مرحله بررسی می‌شود که آیا به لحاظ علمی، فنی و مواد امکان ساخت یک محصول جدید را داریم یا خیر. در صورت مثبت‌ بودن پاسخ این سؤال نتایج تحقیق به صورت مقاله منتشر می‌شود. در مرحله تحقیقات، عمدتاً فیزیکدانان، شیمی‌دانان، متخصصان رایانه و مهندسان درگیر هستند. مرحله تحقیق در دوره طفولیت فناوری روی می‌دهد.

ب) توسعه
در مرحله توسعه، محصول فنی تعریف و طراحی می‌شود. در این مرحله مهندسان مواد، مکانیک، الکترونیک و شیمی نقش کلیدی دارند و اولین نمونه‌های آزمایشگاهی محصول را بر اساس پشتوانه‌های معرفی‌ شده در مرحله تحقیق می‌سازند. اگر نمونه‌های آزمایشگاهی موفق عمل کنند، محصول به عنوان یک اختراع شناخته شده و ثبت می‌شود. مرحله توسعه از اواخر مرحله طفولیت فناوری آغاز می‌شود و تا اواخر دوره بلوغ ادامه پیدا می‌کند. به عبارت دیگر، مرحله توسعه تا زمانی ادامه می‌یابد که نسخه‌های بهینه محصول، هم از نظر کیفیت و هم از نظر قیمت به دست آیند. واحدهای تحقیق و توسعه در دانشگاه‌ها و شرکت‌ها از سویی روی ایده‌های جدید که به فناوری‌های نو منجر می‌شود، فعالیت می‌کنند و از سوی دیگر، به بهینه‌سازی محصولات کنونی می‌پردازند.

ج) مدیریت و بازاریابی
در مرحله بعد، شرکتی که موفق شود پتنتی را ثبت کند، یا آن را از شرکتی دیگر بخرد به تولید محصول دست می‌زند. باید توجه داشت که رسیدن به این مرحله به معنای سودآوری برای شرکت نیست. محصولات متعددی به ویژه در صنایع مرتبط با فناوری‌های نو وجود دارند که تولید شده‌اند، اما در انبارها باقی مانده‌اند و به فروش نرسیده‌اند. به همین علت مرحله کلیدی بعد از تولید محصول، یعنی مرحله فروش محصول و خدمات پس از فروش در فرآیند نوآوری متمایز شده‌اند. در این مرحله، شرکت‌های تولیدکننده از طرق مختلفی مانند بازاریابی، تبلیغات در رسانه‌ها، تقویت سیستم خدمات پس از فروش سعی در جذب و حفظ مشتریان خود دارند.
در موارد مختلفی دیده می‌شود که گروهی از شرکت‌ها از کشورهای مختلف توانایی تولید یک محصول را در اختیار دارند، اما تنها شرکت‌هایی می‌توانند به بازار مصرف تسلط پیدا کنند که بخش مدیریت و بازاریابی قدرتمندی دارند.
نکته مهم این است که مراحل تحقیق، توسعه و تولید محصول همگی برای شرکت‌ها هزینه دارند و تنها در بخش فروش است که در صورت عملکرد مناسب، سود نصیب شرکت می‌شود. بنابراین، این مرحله از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

filereader.php?p1=main_45c48cce2e2d7fbde
شکل 1: فرآیند نوآوری

به کل این فرآیند، فرآیند نوآوری گفته می‌شود. چنانچه ذکر شد، هر کدام از این مراحل دارای اهمیت زیادی هستند و یک شرکت یا کشور برای توسعه همه‌ جانبه و پایدار در فناوری به متخصصان کارآمد در تمامی مراحل این فرآیند نیازمند است. بسیاری از شرکت‌های مبتنی بر فناوری‌های نوین در ایران که معمولاً توسط مهندسان جوان تأسیس می‌شوند، در مراحل اولیه فرآیند نوآوری پیشرفت خوبی می‌کنند، چرا که متخصصان قوی و کارآمدی در میان دانش‌آموختگان جوان ایرانی وجود دارند. ولی به علت آنکه از ظرائف و نکات مربوط به مراحل تولید، فروش و بازاریابی مطلع نیستند و تخصص لازم در این زمینه را ندارند، در نهایت موفق عمل نمی‌کنند و نمی‌توانند محصول خود را به بازار برسانند.
باید به این نکته توجه داشت که مهندس و محقق خوب بودن معادل با مدیر و بازاریاب خوب بودن نیست. هر یک از این وظایف نیازمند تخصص‌های متفاوتی است، به طوری که متناظر با هر یک از آنها، رشته‌های دانشگاهی متمایزی مانند مدیریت مالی، بازاریابی، کارآفرینی در دانشگاه‌ها ارائه می‌شوند. به طور کلی باید گفت که حوزه تحقیق و توسعه علمی و فنی و حوزه به‌کارگیری علوم و فناوری‌های به دست آمده از مرحله تحقیق و توسعه، دو حوزه متفاوت با نیازهای تخصصی متمایز است. این موضوع در شکل 2 بهتر نشان داده شده است:

filereader.php?p1=main_d3d9446802a442597
شکل 2: ماتریس فهم- کاربرد در علم و فناوری

در محور عمودی ماتریس بالا، فهم و درک علوم و در محور افقی تلاش برای استفاده از علوم به منظور رفع نیازهای موجود نشان داده شده است. برای نمونه، اینشتین و بور، دو فیزیکدان مشهور در حدی بسیار عالی برای پیش بردن علوم تلاش می‌کردند، اما آنها هرگز اختراعی را به ثبت نرساندند و از آن مهم‌تر، تلاشی برای استفاده از علومی که در آنها تبحر داشتند، در زندگی روزمره از خود نشان ندادند. در عوض افرادی مانند ادیسون و فورد، هرگز به عنوان دانشمندان تراز اول شناخته نشدند و مقالات قابل توجهی منتشر نکردند، اما توانستند به خوبی از علوم موجود برای تولید برق (توسط ادیسون) و ایجاد خط تولید صنعتی (توسط فورد) استفاده کنند. امروزه به چنین شخصیت‌هایی «کارآفرین» گفته می‌شود.
افراد معدودی مانند لویی پاستور در هر دو زمینه شاخص بوده‌اند. پاستور هم تحقیقات علمی دست ‌اولی را در زیست‌شناسی انجام داد و هم نتایج تحقیقاتش را در داروسازی و صنایع بهداشتی به کار برد. با پیشرفت و تخصصی‌ترشدن دانش، ظهور چنین شخصیت‌هایی بسیار سخت و حتی ناممکن شده است. به همین علت، اکثر شرکت‌ها و کشورها به مطالعات و تلاش‌های گروهی و شبکه‌های در حوزه توسعه فناوری دست می‌زنند. بدین ترتیب که گروهی از متخصصان را که هر یک در بخشی از فرآیند نوآوری تبحر دارند، در بخش‌های مختلف نظام علم و فناوری خود به کار می‌گیرند تا بتوانند فرآیند طرح ایده علمی تا رسیدن به بازار را با اطمینان بیشتری طی کنند.
نظام آموزشی و شرایط اجتماعی و فرهنگی کشور ما معمولاً افراد را به سمت دانشمند شدن سوق می‌دهد. حتی در رشته‌های فنی و مهندسی نیز دانشجویان برتر به ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری علاقه دارند. چنین افرادی در صورت موفقیت در تحصیلات تکمیلی بیشتر به مرحله تحقیق و توسعه صنایع کمک خواهند کرد. در حالیکه برای پیشرفت در زمینه به‌کارگیری علوم و فناوری و مراحل میانی و پایانی فرآیند نوآوری به متخصصانی در زمینه مدیریت، کارآفرینی، بازاریابی و اقتصاد نیاز داریم. بر همین اساس، یکی از راهبردهای توسعه فناوری در کشور توجه ویژه به تخصص‌های لازم در میانه و انتهای چرخه نوآوری از طریق جذب و تشویق افراد دارای توانایی‌های علمی و مستعد و ایجاد فرصت‌های شغلی در این زمینه‌ها است.

فکر کنید
در کتاب ایده عالی مستدام! نوشته برادران هیث، راز موفقیت تبلیغات و بازاریابی‌های موفق در 6 عبارت خلاصه شده است: سادگی، غیرمنتظره بودن، لب مطلب، اعتبار، تأثیر احساسی و داستان‌گویی.
توجه به هر یک از عوامل بالا می‌تواند تفاوت میان موفقیت و شکست یک تبلیغ را مشخص کند.
در پایین، دو نمونه از تبلیغات موفق را در بیان ایده‌هایی کاملاً متفاوت مشاهده می‌کنیم. با اینکه موضوع این دو تبلیغ بسیار متفاوت از یکدیگر است، اما می‌توان شاخص‌های ذکر شده را در هر کدام مشاهده کرد. با دقت در هر مورد، تلاش کنید تا هر کدام از این عوامل را شناسایی کنید.
filereader.php?p1=main_6512bd43d9caa6e02
filereader.php?p1=main_c20ad4d76fe97759a

شعارهای تبلیغاتی، جملاتی کوتاه و تأثیرگذار هستند که از عوامل مذکور بهره می‌برند. شعار «متفاوت فکر کن!» شرکت اپل، یکی از کلیدی‌ترین ابزار موفقیت این شرکت در حوزه کسب و کار شده ات.. با توجه به نکات پیش‌تر ذکر شده، عوامل موفقیت این شعار را بیابید.

خود را بیازماید
برای تبلیغ در مورد روش نوین تهیه بلیت در یکی از خطوط هوایی کشور، از شما مشورت خواسته شده و قرار است شعاری در این مورد ارائه دهید. شعارهای پیشنهادی خود را بنویسید و دلیل پیشنهاد هر یک را توضیح دهید.

فکر کنید
به نظر شما در کشورهای در حال توسعه، کدام یک از رویکردهای فوق احتمال موفقیت بیش‌تری دارد؟

به عنوان مدیر یک شرکت نوپا در حوزه تولید پلیمرهای آلومینیومی تقویت شده با الیاف نانولوله‌های کربنی، کدام یک از رویکردهای مذکور را برای دستیابی به آخرین فناوری‌ها در این حوزه مناسب می‌دانید؟




منابـــع و مراجــــع

1. بحرینی زارچ، محمدعلی و شادنام، محدرضا، 1386، تجاری‌سازی فناوری، یا چگونگی خلق ثروت از تحقیق و توسعه، انتشارات بازتاب.

2. خلیل، طارق، 1997، مدیریت تکنولوژی، ترجمه سید محمد اعرابی و داود ایزدی، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1384.

3. صاحبی نژاد، مجید و همکاران، 1386، اولویت‌های فناوری نانو در حوزه نانوپزشکی، اندیشگاه نانوبهداشت.

Emerson Wiens, 1999, The Symbiotic Relationship of Science and Technology in the 21st Century in The Journal of Technology Studies, Volume XXV, Number 2, online edition:

5. Pinch, Trevor and Bijker, Wiebe, 1987, The Social Construction of Facts and Artifacts, in Philosophy of technology: The Technological Condition, Scharff Robert and Dusek, Val (eds), Blackwell Publishing, 2003, pp. 221-232.