برترین کاربران هفتگی این مقاله

از ۱۳۹۷/۰۷/۲۸ تا ۱۳۹۷/۰۸/۰۴

هیچ کاربری در این بازه زمانی وجود ندارد

آمار مقاله
  • بازدید کل ۲,۶۴۳
  • بازدید این ماه ۲۵
  • بازدید امروز ۰
آمار آزمون مقاله
  • کل شرکت کنندگان ۵۴
  • قبول شدگان ۳۷
  • شرکت کنندگان یکتا ۳۵
  • میانگین درصد شرکت کنندگان ۶۶
واژه نامه فناوری نانو

نانو

nano

پيشوندي به معناي يک بيليونم يا (000،000،000،1/1). در متون فناوري‌نانو، معمولا براي مشخص کردن يک واحد اندازه‌گيري برابر با 10 به توان منفي 9 متر استفاده مي‌شود.

سطح مقاله

پیشرفته 2

نویسندگان
امتیاز کاربران

آشنایی با قوانین، موافقت‌نامه‌ها، معاهدات و ادارات ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی ثبت اختراع (2)

1- اداره ثبت اختراعات ایران
در ایران، اولین قانون مربوط به مالکیت صنعتی در سال 1304 تصویب شد. در سال 1310، قانون اختراعات و حمایت از اختراع و علائم تجاری در ایران در 51 ماده تصویب شد به طوری که بر اساس این قانون، ثبت علائم و اعطای گواهینامه اختراع به وزارت دادگستری محول شد و قانون سال 1304 فسخ شد. در سال 1327 اداره ثبت شرکت‌ها و علائم تجاری و اختراعات زیر نظر اداره کل ثبت اسناد و املاک تشکیل شد. این اداره در سال 1340 به اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی تغییر نام داد. در سال 1352 اداره کل ثبت اسناد و املاک به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و همچنین اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی به اداره کل ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی تغییر نام داد. سرانجام «قانون ثبت اختراعات، علائم تجاری و طرح‌های صنعتی مصوب 1386» از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت. هم اکنون اداره ثبت اختراعات ایران بر اساس این قانون، اختراعات را در ایران به ثبت می‌رساند. در عرصه بین‌المللی، ایران در سال 1337 به کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی پیوست و در سال 1377 آخرین اصلاحات آن را پذیرفت. همچنین در سال 1380ا، ایران اساس‌نامه سازمان جهانی مالکیت فکری را پذیرفت و عضو این سازمان شد.
اداره ثبت اختراعات ایران زیرمجموعه مرکز مالکیت معنوی است. مرکز مالکیت معنوی که قبل از سال 1394 تحت عنوان اداره مالکیت صنعتی شناخته می‌شد، در برگیرنده اداره ثبت اخترعات، اداره ثبت علائم تجاری و اداره ثبت طرح‌های صنعتی است. این مرکز زیرمجموعه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در قوه قضائیه است. ریاست اداره ثبت اختراعات ایران هم اکنون (1394 شمسی) بر عهده آقای دکتر مهرداد الیاسی فارغ التحصیل رشته حقوق از دانشگاه شیراز است. لازم به ذکر است کد دوحرفی معرف اداره ثبت اختراعات ایران بر طبق استاندارد وایپو IR است.
برای ثبت اختراع، متقاضی می‌تواند فرم اظهارنامه را با مراجعه به سایت اداره ثبت اختراعات به آدرس اینترنتی http://iripo.ssaa.ir دریافت کند و سپس طبق راهنما اظهارنامه را تکمیل و آن را به صورت اظهارنامه الکترونیکی تسلیم اداره ثبت اختراع کند. پس از ثبت نهایی اظهارنامه، از سوی اداره ثبت اختراع رمزی برای فرد ارسال می‌شود تا بتواند از روند پرونده خود مطلع شود. اداره ثبت اختراعات پس از دریافت اظهارنامه، بررسی‌های اولیه و اداری بر روی آن انجام می‌دهد؛ در صورتی که مستندات و مدارک کامل باشد این اداره نامه استعلام را برای یکی از مراجع معتبر صادر می‌کند تا آن مرجع اختراع را از لحاظ شرایط لازم برای ثبت شدن بررسی کند و نتیجه را به اداره ثبت اختراعات اعلام کند. سپس در صورتی که متقاضی تمامی مراحل ثبت اختراع را به درستی طی کرده باشد و مرجع ارزیابی استعلام اختراع را تأیید کرده باشد، نامه آگهی ثبت اختراع جهت درج در روزنامه رسمی کشور صادر می‌شود و با ارائه نامه آگهی به روزنامه رسمی، آگهی چاپ خواهد شد. پس از دریافت نسخه امضا شده آگهی ثبت از روزنامه رسمی کشور و تحویل آن به اداره ثبت اختراع و با طی مراحل اداری لازم و امضای ریاست اداره ثبت اختراع، متقاضی گواهی‌نامه اختراع خود را دریافت کند.

2- اداره ثبت اختراع و علائم تجاری آمریکا
به مدت بیش از 200 سال (تأسیس سال 1779 میلادی) نقش اصلی اداره ثبت اختراع و علائم تجاری آمریکا (USPTO) ثابت باقی مانده است. این نقش را ماده 1 بخش 8 قانون اساسی ایالات متحده تعیین کرده است: «ارتقا توسعه علوم و هنرهای سودمند از طریق محافظت برای مدت زمان محدود از حقوق انحصاری مخترعان در زمینه اکتشافات آن‌ها»
to promote the progress of science and the useful arts by securing for limited times to inventors the exclusive right to their respective discoveries
 
لذا براساس قانون اساسی آمریکا، کنگره در زمینه ثبت اختراع قوانین لازم را تصویب کرده است، به طوری که این قوانین به صورت «عنوان 35 قانون ایالات متحده» (Title 35 of the United States Code) مدون شده و مبنای ایجاد اداره ثبت اختراع و علائم تجاری آمریکا شده است.
اداره USPTO یک ارگان فدرالی زیرمجموعه وزارت بازرگانی آمریکا است که جهت حفاظت از مالکیت فکری، که قانون اساسی این کشور بر آن تأکید کرده، به مخترعان و شرکت‌ها در زمینه اختراعات آن‌ها پتنت آمریکا اعطا کرده و برای شناسایی محصولات، علائم تجاری را ثبت می‌کند. در حقیقت مأموریت اداره PTO عبارت است از:
  • اجرای قوانین مربوط به پتنت و علائم تجاری
  • ارائه مشاوره به دولت، رئیس جمهور و وزیر بازرگانی آمریکا در زمینه ثبت اختراع، علائم تجاری و کپی رایت
  • ارائه مشاوره در مورد جنبه‌های تجاری مالکیت فکری
بنا به گفته اکثر محققان و سیاستگذاران، این سیستم حفاظتی سبب شکوفایی صنعت آمریکا، اختراع محصولات جدید، کشف کاربردهای جدید برای محصولات قدیمی و ایجاد فرصت‌های شغلی برای میلیون‎ها آمریکایی شده است. قدرت و نشاط اقتصاد ایالات متحده مستقیماً به مکانیسم‌های مؤثری که از ایده‌های جدید و سرمایه‌گذاری در نوآوری و خلاقیت محافظت می‌کند، بستگی دارد. بنابراین اداره USPTO در ردیف اول دستاوردها و پیشرفت‌های فناورانه آمریکا قرار دارد.
اداره USPTO از این منظر که به هزینه‌های دولتی وابسته نیست، بلکه هزینه‌های خود را از مشتریان خود دریافت و جمع‌آوری می‌کند، در میان سایر سازمان‌های فدرالی منحصربه فرد است. به عبارت دیگر این سازمان مشابه با شرکت‌ها، هنگام دریافت درخواست برای خدمات (ثبت تقاضانامه پتنت و علائم تجاری) از طرف مشتریان، هزینه‌های انجام این خدمات را نیز از مشتریان دریافت می‎کند. این اداره دارای دفاتر متعددی در سرتاسر آمریکا است به طوری که دفتر مرکزی آن در الکساندریا ویرجینیا مستقر است و چهار دفتر فرعی آن (satellite offices) در دیترویت، دنور، دالاس و سن جوز قرار دارد. ریاست این اداره هم اکنون (2015 میلادی) برعهده خانم میشل لی است. در پایان سال مالی 2014، تعداد کارمندان اداره USPTO، حدود 12450 نفر شامل 9302 کارشناس بررسی‌کننده پتنت (patent examiners) و 429 وکیل بررسی‌کننده علائم تجاری (trademark examining attorneys) بود (شکل 2).

filereader.php?p1=main_c81e728d9d4c2f636
شکل 1- کارمندان اداره USPTO (بر اساس گزارش سال 2014 میلادی این اداره [8])

اداره USPTO از دو بخش اصلی یعنی سازمان ثبت اختراع (Patent organization) و سازمان علائم تجاری (Trademark organization) تشکیل شده است. سازمان ثبت اختراع، تقاضانامه‌های پتنت را بررسی می‌کند، به عبارت دیگر کارشناسان بررسی‌کننده پتنت در این اداره، موضوع ادعا شده در این تقاضانامه‌ها را با انبوهی از داده‌های فناورانه مقایسه می‌کنند تا مشخص شود که آیا اختراع ادعا شده جدید، سودمند و غیربدیهی است یا خیر. عموماً فرایند ثبت اختراع شامل چهار مرحله 1- ارائه تقاضانامه پتنت (تشکیل پرونده) و بررسی اداری یا شکلی (formal or administrative examination) آن، 2- انتشار تقاضانامه پتنت، 3- انجام جستجو و بررسی ماهوی (substantive examination) و 4- اعطای پتنت (grant) است. در شکل 3 زمان‌بندی این مراحل آورده شده است. همچنین کارشناسان بررسی‌کننده پتنت، پاسخ تقاضانامه‌هایی را که به انجمن تجدید نظر و دادرسی پتنت (Patent Trial and Appeal Board یا PTAB) درخواست تجدید نظر ارائه کرده‌اند، فراهم می‌کنند. لازم به ذکر است USPTO، اداره دریافت‌کننده (Receiving Office)، مرجع جستجوی بین‌المللی (International Searching Authority) و مرجع بررسی مقدماتی بین‌المللی (International Preliminary Examining Authority) برای تقاضانامه‎های بین‎المللی پتنت است که مطابق معاهده PCT ثبت شده است. علاوه بر این، اداره ثبت اختراع و علائم تجاری آمریکا با اداره ثبت اختراع اروپا (EPO) و اداره ثبت اختراع ژاپن (JPO) تحت عنوان ادارات ثبت اختراع سه جانبه (Trilateral Patent Offices) همکاری می‌کند. لازم به ذکر است کد دوحرفی معرف اداره ثبت اخترع آمریکا بر طبق استاندارد وایپو US است.

filereader.php?p1=main_eccbc87e4b5ce2fe2
شکل 2- زمان‌بندی مراحل فرایند ثبت اختراع

3- موافقت‌نامه‌ها و ادارات منطقه‌ای ثبت اختراع
برخی از کشورها برای حفاظت از مالکیت فکری و از جمله اختراعات، قراردادها و موافقت‌نامه‌های منطقه‌ای منعقد کرده‌اند. با وجود آن که هدف تمام این موافقت‌نامه‌ها، هماهنگ کردن و تسهیل فرایند اعطای پتنت به متقاضیان است، چند تفاوت بنیادی هم بین آن‌ها وجود دارد. از جمله این موافقت‌نامه‌ها، می‌توان موارد زیر را نام برد:
  • کنوانسیون ثبت اختراع اروپا (European Patent Convention یا EPC) متشکل از 38 کشور عضو و 2 کشور تعمیم یافته که مبنای تشکیل سازمان ثبت اختراع اروپا (European Patent Organization یا EPOrg) است.
  •  کنوانسیون ثبت اختراع اوراسیا (Eurasian Patent Convention یا EAPC) متشکل از 8 کشور عضو که مبنای تشکیل سازمان ثبت اختراع اوراسیا (Eurasian Patent Organization یا EAPO) است.
  • پروتکل هراره (Harare Protocol) متشکل از 18 کشور عضو به طوری که سازمان مالکیت فکری منطقه آفریقا (African Regional Intellectual Property Organization یا ARIPO) براساس آن پتنت اعطا می‌کند.
  • موافقت‌نامه بنگوئی (Bangui Agreement) متشکل از 17 کشور عضو که مبنای تشکیل سازمان مالکیت فکری آفریقا (African Intellectual Property Organization یا OAPI) است.
  • موافقت‌نامه 486 (Decision 486) که براساس آن یک رژیم مالکیت فکری مشترک بین کشورهای آند (Andean Community) متشکل از 4 کشور عضو بولیوی، کلمبیا، اکوادر و پرو و نیز 5 کشور وابسته (associated countries) یعنی آرژانتین، برزیل، پاراگوئه، اروگوئه و شیلی ایجاد شده است.
  • آیین‌نامه ثبت اختراع شورای همکاری کشورهای عربی حوزه خلیج فارس (Patent Regulation of the Cooperation Council for the Arab States of the Gulf) متشکل از 6 کشور عضو است که مبنای فعالیت اداره ثبت اختراع شورای همکاری حوزه خلیج فارس (Gulf Cooperation Council Patent Office یا GCCPO) است.
  • قوانین وضع شده توسط اتحادیه اروپا (شامل بخش‌نامه‌ها، آیین‌نامه‌ها و تصمیمات) در زمینه‌های مختلف مالکیت فکری به طوری که کشورهای عضو موظف به تبعیت از آن‌ها هستند. به طورمثال بخش‌نامه زیست فناوری (Biotech Directive 98/44/EC) که با هدف ایجاد استانداردهای مشترک برای پتنت کردن اختراعات زیست فناوری تحت کنوانسیون EPC یا از طریق قوانین ملی پتنت کشورهای عضو ارائه شده است.
کنوانسیون ثبت اختراع اروپا، کنوانسیون ثبت اختراع اوراسیا و پروتکل هراره برای متقاضی امکان ارائه تقاضانامه پتنت به اداره منطقه‌ای ثبت اختراع با هدف حفاظت منطقه‌ای را فراهم می‌کند. البته متقاضی می‌تواند این تقاضانامه را از طریق اداره ملی ثبت اختراع کشور خویش نیز ارائه دهد. در این تقاضانامه، متقاضی کشورهای مورد نظر خود را از میان کشورهای عضو کنوانسیون مربوطه انتخاب می‌کند تا حفاظت از اختراع در آن کشورها صورت گیرد. ادامه روند اعطای پتنت برای تقاضانامه ارائه شده (به اداره ملی منطقه‌ای یا ثبت اختراع) از قبیل انجام جستجوی نوآوری، بررسی ماهوی و تصمیم‎گیری در مورد اعطا یا رد پتنت به وسیله اداره منطقه‎ای انجام می‌شود. در صورتی که پتنت منطقه‌ای رد شود متقاضی همچنان این فرصت را دارد که تحت شرایط مشخصی بتواند تقاضانامه منطقه‌ای را به تقاضانامه ملی تبدیل کند. بر اساس کنوانسیون ثبت اختراع اوراسیا و پروتکل هراره، هزینه‌های حفاظت از پتنت پس از اعطای پتنت، به اداره منطقه‎ای ثبت اختراع پرداخت می‌شود؛ به طوری که این اداره آن را میان کشورهای تعیین شده توزیع می‌کند؛ اما بر اساس کنوانسیون ثبت اختراع اروپا این هزینه‌ها مستقیماً به ادارات ثبت اختراع ملی پرداخت می‌شود. همچنین براساس این کنوانسیون، پس از اعطای پتنت اروپا این پتنت باید در ادرات ملی تعیین شده، تأیید شود.
بر اساس موافقت‌نامه بنگوئی، پتنت‌های OAPI (تشکیل سازمان مالکیت فکری آفریقا) در تمام کشورهای عضو معتبر است. اداره OAPI به عنوان یک اداره ملی برای تمام اعضای خود عمل می‌کند. هزینه‌های حفاظت سالیانه به اداره OAPI پرداخت می‌شود.
هر چند بر اساس موافقت‌نامه 486 (رژیم مالکیت فکری مشترک بین کشورهای آند) در کشورهای عضو قانون پتنت یکسانی به کار می‌رود، اما با توجه به این که در حوزه کشورهای عضو اداره ثبت اختراع منطقه‌ای وجود ندارد، تقاضانامه‌های پتنت تنها به ادارات ملی مربوطه ارائه می‌شود. بر اساس آیین‌نامه پتنت GCC، (اداره ثبت اختراع شورای همکاری حوزه خلیج فارس) پتنت اعطا شده در تمام کشورهای عضو معتبر است. اداره GCC به عنوان اداره منطقه‌ای عمل می‌کند، به طوری که هزینه‌های حفاظت سالیانه را جمع‌آوری می‌کند. متقاضیان همچنین می‌توانند تقاضانامه‌های ملی را به هریک از ادارات ملی ارائه دهند.